Je wilt je kind helpen met een gunstige lening, maar niet in de problemen komen met de Belastingdienst. Dit is wat je moet weten over de minimale rente.
Geen wettelijk minimum
Maar de fiscus kijkt wel mee
Marktconform is de norm
Vergelijk met bankrente
Onderbouwing vereist
Documenteer je keuze
Veel ouders vragen zich af: hoe laag mag de rente eigenlijk zijn? Het korte antwoord: er bestaat geen wettelijk minimum. Maar pas op: de fiscus let wel degelijk op of jouw rente in de buurt komt van wat banken rekenen. Ga je daar te ver onder zitten, dan riskeer je dat de Belastingdienst het verschil als schenking ziet. Zorg dus dat je kunt uitleggen waarom je voor een bepaald percentage hebt gekozen.
Het grootste voordeel ligt voor de hand: jouw kind of familielid betaalt minder per maand. Bij een lening van €200.000 scheelt 0,5% rente al snel €80 per maand. Dat geld blijft in de familie in plaats van naar een bank te gaan.
Een lagere rente heeft nog een bijkomend effect. Hypotheekverstrekkers kijken naar de verhouding tussen inkomen en vaste lasten. Met een lagere rente op de familielening verbetert die verhouding, wat kan helpen als er ook nog een reguliere hypotheek nodig is.
Daarnaast: hoe dichter je bij de marktrente blijft, hoe sterker je positie richting de Belastingdienst. Een rente die slechts marginaal afwijkt van wat banken vragen, roept simpelweg minder vragen op.
Begin met het verzamelen van actuele bankrentes. Op familiehypotheekoverzicht.nl houden we een overzicht van hypotheekrentes bij waar je direct kunt zien wat banken op dit moment vragen. Dat geeft je een solide startpunt.
Kies vervolgens een percentage dat je kunt verdedigen. Veel families gaan voor een rente die net onder de laagste bankrentes ligt, met een opslag van 0,2% tot 0,5% om rekening te houden met het feit dat er geen NHG of hypotheekrecht is. Die opslag onderbouwt dat je bewust hebt nagedacht over de voorwaarden. Meer over hoe je dit bepaalt lees je in onze toelichting op marktconforme rentes.
Zet alles op papier. Een goede leningsovereenkomst beschrijft het leenbedrag, de rente, de looptijd, het aflossingsschema en wat er gebeurt als de lener niet kan betalen. Hoe completer, hoe beter. Een notaris kan de overeenkomst juridisch sterker maken, wat vooral handig is bij grotere bedragen. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie legt uit wat een notaris voor je kan doen.
Tot slot: bewaar alles. Bankafschriften van rentebetalingen, aflossingen, eventuele schenkingen. Mocht de Belastingdienst ooit vragen stellen, dan kun je direct laten zien dat alles volgens afspraak is verlopen.
De Belastingdienst hanteert een simpel uitgangspunt: de rente moet zakelijk zijn. Dat betekent in de praktijk dat je rente niet wezenlijk mag afwijken van wat banken vragen voor vergelijkbare leningen. De Belastingdienst heeft hier een duidelijke pagina over.
Handig om te weten: de fiscus publiceert zelf voorbeeldberekeningen voor familieleningen. Daarin kun je zien hoe zij de rente beoordelen en welke factoren ze meewegen.
Wil je de rente aftrekken in box 1? Dan moet de lening ook binnen 30 jaar volledig worden afgelost, annuïtair of lineair. Dit is dezelfde eis als bij reguliere hypotheken.
Een veelgehoorde vuistregel van fiscalisten: de rente moet "druk uitoefenen". Oftewel, de lener moet daadwerkelijk iets betalen wat vergelijkbaar is met een marktconforme vergoeding. FPS Advies gaat hier dieper op in.
De meest voorkomende fout: een rente kiezen die té ver onder de marktrente ligt zonder goede onderbouwing. De Belastingdienst kan dan concluderen dat het verschil een verkapte schenking is. Je verliest dan mogelijk de renteaftrek én betaalt schenkbelasting.
Een andere klassieke vergissing is het ontbreken van een schriftelijke overeenkomst. "We hebben het mondeling afgesproken" is bij een controle geen sterk verhaal. Hetzelfde geldt voor het niet bewaren van betalingsbewijzen.
Let op: ook een té hoge rente kan problemen opleveren. De fiscus kan dan oordelen dat het bovenmatige deel niet aftrekbaar is. BDO heeft hier een interessante zaak over beschreven.
Wil je meer weten over de risico's? Lees dan onze pagina over nadelen van de familiehypotheek.
Technisch gezien verbiedt de wet dit niet. Maar de Belastingdienst zal het volledige rentevoordeel dan waarschijnlijk als schenking aanmerken. Je verliest de renteaftrek en betaalt mogelijk schenkbelasting. In de praktijk dus geen verstandige keuze.
Er is geen hard percentage. De Belastingdienst kijkt naar het totaalplaatje: hoe verhoudt jouw rente zich tot vergelijkbare bankleningen? Een afwijking van 0,5% is vaak verdedigbaar als je kunt uitleggen waarom (bijvoorbeeld geen NHG, wel hypotheekrecht). Bij grotere afwijkingen wordt het lastiger.
Bij een rentevaste periode hoef je tussentijds niets aan te passen. Pas als de rentevaste periode afloopt en je een nieuwe rente afspreekt, moet je opnieuw kijken of die marktconform is. Op familiehypotheekoverzicht.nl vind je de actuele standen.
Kijk wat banken op dit moment vragen en gebruik dat als basis voor jouw renteonderbouwing. Twijfel je of een hogere rente in jouw situatie juist beter past? Lees dan ook onze pagina over maximale rentes.