Expertise familiebank
Familiebank: geld uitlenen aan je kind voor een woning
Een familiebank is in de kern simpel: ouders lenen geld aan hun kind zodat die een woning kan kopen. Toch komt er in de praktijk meer bij kijken dan de meeste families vooraf denken. Welke rente spreek je af? Hoe zorg je dat de Belastingdienst de constructie accepteert? En wie houdt straks de administratie bij?
Op deze pagina lees je wat een familiebank precies inhoudt, hoe je er een opzet en waar je op moet letten bij de fiscale kant. Geschreven vanuit de praktijk, want via familiehypotheekoverzicht.nl helpen wij honderden families met hun familiebank administratie.
Benieuwd naar het verschil met een familiehypotheek? Lees dan ons artikel over familiebank versus familiehypotheek.
Rekenvoorbeeld
Ouders lenen € 75.000 aan hun kind
Het kind betaalt maandelijks rente plus aflossing. Omdat de lening keurig is vastgelegd, kan het kind de rente opgeven bij de Belastingdienst.
Wat is een familiebank precies?
De term familiebank klinkt officieel, maar het komt neer op een lening tussen familieleden. Meestal zijn het ouders die geld uitlenen aan een kind dat een huis wil kopen. Het kind betaalt daar rente over en lost de lening af, net zoals bij een echte hypotheek. Het verschil is dat de bank hier de ouders zijn.
Waarom kiezen families hiervoor? De woningmarkt is krap en prijzen zijn hoog. Veel starters kunnen niet genoeg lenen bij een bank om hun droomwoning te kopen. Door een familiebank kunnen ouders dat financieringsgat dichten. Tegelijkertijd ontvangen de ouders rente op hun spaargeld, vaak meer dan ze op een spaarrekening zouden krijgen.
Er zijn families die de gehele financiering via een familiebank regelen, maar vaker zie je een combinatie: het kind sluit een hypotheek bij de bank en de ouders vullen het resterende bedrag aan. Dat kan gaan om de laatste € 30.000 voor de verbouwing, maar ook om € 150.000 wanneer de bank onvoldoende wil verstrekken.
Belangrijk om te weten: een familiebank hoeft niet via de notaris te lopen. Je kunt onderling een leningsovereenkomst opstellen. Pas wanneer je hypotheekrecht wilt vestigen op de woning, moet je naar de notaris. Voor veel familiebanken is dat niet nodig, zeker niet als de ouders vertrouwen hebben in de situatie.
Wanneer past een familiebank?
Ouders met spaargeld
Heb je als ouders spaargeld dat weinig oplevert op de bank? Dan kan een familiebank een mooie manier zijn om dat geld in te zetten. Je ontvangt rente van je kind en helpt tegelijkertijd met de aankoop van een woning. Een win-win, mits je het geld de komende jaren kunt missen.
Starters op de woningmarkt
Als starter kun je vaak minder lenen dan je nodig hebt. Banken hanteren strenge normen en de woningprijzen zijn fors gestegen. Een familiebank geeft je die extra financieringsruimte. Soms is het net het bedrag dat je nodig hebt om wel te kunnen bieden op dat ene huis.
Families die duidelijkheid willen
Geld lenen binnen de familie kan gevoelig liggen. Door alles netjes vast te leggen voorkom je onduidelijkheid. Wat als een van de ouders overlijdt? Wat als het kind gaat scheiden? Met een goede overeenkomst en administratie weet iedereen waar die aan toe is.
Een familiebank opzetten: zo doe je dat
Het opzetten van een familiebank verloopt in een aantal stappen. Het klinkt misschien ingewikkeld, maar met de juiste aanpak is het goed te doen.
Bepaal samen de voorwaarden
Ga om tafel en bespreek hoeveel je wilt lenen, welke rente redelijk is, hoe lang de lening loopt en hoe er wordt afgelost. Neem ook scenario's door als overlijden of scheiding. Beter nu bespreken dan later discussie krijgen.
Stel een leningsovereenkomst op
Zet de afspraken op papier in een leningsovereenkomst. Dit document bevat het bedrag, de rente, de looptijd, de aflossingsvorm en eventuele bijzondere bepalingen. Je kunt dit zelf doen of laten opstellen door een adviseur.
Maak het geld over
De ouders maken het afgesproken bedrag over naar het kind of rechtstreeks naar de notaris bij de woningaankoop. Zorg dat de omschrijving duidelijk is, bijvoorbeeld: "Familiebank conform overeenkomst d.d. [datum]". Dat helpt later bij eventuele vragen van de Belastingdienst.
Start de maandelijkse betalingen
Het kind begint met het betalen van rente en aflossing. Zet bij voorkeur een automatische overboeking in. Dat voorkomt dat je het vergeet en je hebt direct een mooie betaalhistorie voor je administratie.
Houd de administratie bij
Dit is waar veel families struikelen. Je moet bijhouden hoeveel rente er is betaald, hoeveel is afgelost en wat de restschuld is. Aan het eind van het jaar heeft het kind een overzicht nodig voor de belastingaangifte. Via familiehypotheekoverzicht.nl gaat dit automatisch.
Groter voorbeeld: € 150.000 lening
Bij annuïtaire aflossing blijft de maandlast gelijk, maar verschuift de verhouding tussen rente en aflossing. In het begin betaal je vooral rente, aan het eind vooral aflossing.
Met familiehypotheekoverzicht.nl wordt elke maand automatisch berekend hoeveel rente en aflossing er is betaald. Je downloadt een jaaroverzicht voor de belastingaangifte met één klik.
Waarom kiezen families voor een familiebank?
Vanuit het perspectief van ouders
Als ouders heb je misschien spaargeld dat op de bank staat te verpieteren. De spaarrente is laag en door inflatie wordt je geld langzaam minder waard. Door dat geld uit te lenen aan je kind ontvang je een marktconforme rente. Bij een rente van 3% op € 100.000 is dat € 3.000 per jaar aan rente-inkomsten. Tegelijkertijd help je je kind aan een woning, iets wat in de huidige markt steeds moeilijker wordt.
Sommige ouders combineren de lening met jaarlijkse schenkingen. Ze schenken bijvoorbeeld het bedrag aan rente dat ze ontvangen weer terug. Zo blijft het vermogen effectief in de familie, terwijl alles netjes is vastgelegd. Let wel: schenkingen moeten passen binnen de vrijstellingen, anders betaal je schenkbelasting.
Vanuit het perspectief van kinderen
Voor kinderen is een familiebank vaak de oplossing voor een financieringsprobleem. De bank wil niet het volledige bedrag verstrekken, of de rente bij de bank is hoger dan wat je met je ouders kunt afspreken. Een familiebank geeft flexibiliteit. Je kunt afspraken maken over extra aflossen zonder boete, of over een tijdelijke rentepauze als het financieel even tegenzit.
Belangrijk: als de lening voldoet aan de voorwaarden voor eigen woning schuld, is de rente die je betaalt aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Lees meer over hypotheekrenteaftrek en de voorwaarden. Dat maakt de netto maandlast lager dan de bruto maandlast. Wel moet je dan aantoonbaar binnen 30 jaar aflossen en de rente daadwerkelijk betalen.
Fiscale regels waar je niet omheen kunt
De Belastingdienst kijkt kritisch naar familieleningen. Dat is logisch: een te lage rente kan worden gezien als verkapte schenking, en een te hoge rente als kunstmatige renteaftrek. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten.
De rente moet marktconform zijn
Dit betekent dat de rente vergelijkbaar moet zijn met wat een bank zou vragen voor een soortgelijke lening. Een rente van 0% is niet marktconform. Een rente van 15% ook niet. Kijk naar de actuele hypotheekrentes en houd rekening met de looptijd en het risicoprofiel. Lees meer over hoe je de marktconforme rente bepaalt.
Leg alles schriftelijk vast
Een mondelinge afspraak is juridisch geldig, maar onverstandig. De Belastingdienst wil documenten zien: een leningsovereenkomst, bankafschriften van de betalingen, en jaaroverzichten met betaalde rente en aflossing. Bekijk onze checklist voor de leningsovereenkomst om te zien wat erin moet staan.
Eigen woning schuld: aflossen binnen 30 jaar
Wil je dat de rente aftrekbaar is? Dan moet de lening kwalificeren als eigen woning schuld. Dat betekent onder andere dat je binnen maximaal 30 jaar volledig moet aflossen. Een aflossingsvrije familiebank is mogelijk, maar dan is de rente niet aftrekbaar. Weeg goed af wat bij jullie situatie past.
Schenkingen en vrijstellingen
Combineer je de lening met schenkingen? Houd dan goed bij wat lening is en wat schenking. De jaarlijkse vrijstelling voor schenkingen van ouders aan kinderen is beperkt. Schenkingen boven de vrijstelling zijn belast. Een veelgemaakte fout: ouders schenken de rente terug maar vergeten dit te administreren als schenking. Bij controle kan dat tot naheffingen leiden.
Fouten die wij in de praktijk tegenkomen
Via familiehypotheekoverzicht.nl zien wij wat er in de praktijk misgaat. Dit zijn de meest voorkomende valkuilen:
Geen leningsovereenkomst opstellen. Families denken soms dat het niet nodig is omdat ze elkaar vertrouwen. Maar bij overlijden, scheiding of een conflict heb je een probleem. En de Belastingdienst vraagt bij controle altijd om documentatie.
De administratie niet bijhouden. In het eerste jaar gaat het nog wel goed, maar na drie jaar weet niemand meer precies hoeveel er is afgelost. Jaaroverzichten ontbreken, de belastingaangifte is een gok. Dit kun je voorkomen door vanaf dag één een systeem te gebruiken.
Een te lage rente afspreken. Ouders willen hun kind helpen en spreken 1% rente af terwijl de markt op 4% staat. De Belastingdienst kan het verschil aanmerken als schenking en schenkbelasting heffen over het rentevoordeel.
Geen afspraken maken over bijzondere situaties. Wat gebeurt er als de ouders het geld eerder nodig hebben? Of als het kind wil verhuizen? Of bij een scheiding? Denk deze scenario's vooraf door en leg de afspraken vast.
Veelgestelde vragen over de familiebank
Dit zijn de vragen die wij het vaakst krijgen van families die een familiebank willen opzetten of al hebben lopen.
Moet een familiebank via de notaris?
Nee, dat hoeft niet. Een familiebank kun je onderling regelen met een schriftelijke leningsovereenkomst. Alleen wanneer je hypotheekrecht wilt vestigen op de woning (zodat ouders als eerste hun geld terugkrijgen bij verkoop) moet je naar de notaris. Voor veel familiebanken is dat niet nodig.
Welke rente mag ik vragen bij een familiebank?
De rente moet marktconform zijn, dus vergelijkbaar met wat een bank zou vragen. Een rente van 0% of juist 15% is niet realistisch. Kijk naar de actuele hypotheekrentes en houd rekening met de looptijd en risicoprofiel. Te lage rente kan door de Belastingdienst worden gezien als schenking.
Is de rente bij een familiebank aftrekbaar?
Ja, mits de lening voldoet aan de voorwaarden voor eigen woning schuld. Dat betekent onder andere: het geld is gebruikt voor de eigen woning, je lost binnen 30 jaar volledig af, en je betaalt daadwerkelijk rente. Zonder aflossing is de rente niet aftrekbaar.
Wat kost familiehypotheekoverzicht.nl?
Je kunt gratis starten en de eerste maand volledig uitproberen. Daarna betaal je een klein bedrag per maand voor de volledige administratie, inclusief jaaroverzichten voor de belastingaangifte. Bekijk de prijzenpagina voor de actuele tarieven.
Kan ik een bestaande familiebank overzetten?
Ja, dat kan. Via de overstapservice voer je de gegevens van je bestaande familiebank in. Het systeem berekent de actuele stand en je kunt direct verder met de maandelijkse administratie.
Meer vragen? Bekijk onze volledige FAQ pagina of neem contact met ons op.