Extra aflossen op je familiehypotheek vóór 31 december: wanneer loont het echt?

Waarom juist in december deze vraag opkomt

December is voor veel gezinnen het moment waarop de financiële balans wordt opgemaakt. Een eindejaarsbonus die is gestort, een spaarpotje dat meer heeft opgeleverd dan verwacht, of simpelweg het besef dat er ruimte is om schuld te verkleinen. Bij een familiehypotheek komt daar een extra dimensie bij: de peildatum van 1 januari bepaalt zowel je renteaftrek in box 1 als de vermogenspositie van je ouders in box 3. Alles wat je vóór die datum aflost, telt mee voor het nieuwe belastingjaar.

In de praktijk zie ik dat veel mensen pas halverwege december gaan nadenken over extra aflossen. Dat is op zich niet te laat, maar het helpt om vooraf te begrijpen wat de fiscale en praktische gevolgen zijn. In dit artikel loop ik die gevolgen stap voor stap door, met concrete rekenvoorbeelden en situaties waarin wachten juist verstandiger is.

Wat maakt 31 december zo bepalend?

De peildatum voor box 3 van je ouders

De Belastingdienst kijkt op 1 januari naar het vermogen van je ouders. De lening die zij aan jou hebben verstrekt, is voor hen een vordering die meetelt in box 3. Wanneer jij vóór 31 december een deel extra aflost, is die vordering op de peildatum lager. Bij ouders die dicht bij of boven het heffingvrij vermogen zitten, kan dat honderden euro's per jaar aan belasting schelen. Zitten je ouders ruim onder die grens, dan maakt het vanuit box 3 geen verschil.

Je eigen renteaftrek in box 1

De rente die je in 2025 hebt betaald, trek je af in je aangifte over 2025. Dat verandert niet door een extra aflossing in december. Wat wél verandert: in 2026 betaal je over een lager bedrag rente, dus je aftrekpost wordt kleiner. Dit klinkt als een nadeel, maar je betaalt ook daadwerkelijk minder rente. Per saldo houd je er geld aan over, mits je rente hoog genoeg is om het verschil te rechtvaardigen (daarover meer bij de rekenvoorbeelden verderop).

Het psychologische effect

Los van de cijfers: het nieuwe jaar ingaan met een lagere schuld geeft rust. Bij een familiehypotheek speelt bovendien mee dat je ouders zien dat je verantwoord met de lening omgaat. Dat klinkt misschien als een bijzaak, maar in de praktijk is het voor veel families een belangrijk signaal.

Wanneer extra aflossen echt loont

Lagere maandlasten vanaf januari

Bij een annuïtaire of lineaire familiehypotheek dalen je maandlasten direct na een extra aflossing. Bij een aflossingsvrije lening blijft het maandbedrag gelijk, maar verkort je wel de looptijd. Concreet: stel je hebt een lening van € 50.000 tegen 3% rente met een looptijd van 30 jaar. Je maandlast is dan circa € 211. Los je € 10.000 extra af, dan daalt je schuld naar € 40.000 en je maandlast naar ongeveer € 169. Dat is € 42 per maand minder, ofwel zo'n € 504 per jaar.

Minder totale rentekosten

Elke euro die je eerder aflost, is een euro waarover je de rest van de looptijd geen rente meer betaalt. Bij een resterende looptijd van 20 jaar en 3% rente bespaart € 10.000 extra aflossing in totaal circa € 3.400 aan rente. Dat bedrag stijgt naarmate je rente hoger is of je resterende looptijd langer. Een uitgebreide berekening vind je in het artikel extra aflossen op een familiehypotheek.

Fiscaal voordeel voor je ouders in box 3

Zoals hierboven beschreven: als je ouders boven het heffingvrij vermogen in box 3 zitten, verlaagt een extra aflossing hun belastbare vordering. Bij het huidige forfaitaire rendement kan dat bij € 10.000 minder vordering al snel tientallen tot honderden euro's per jaar schelen in hun aanslag. Het exacte bedrag hangt af van de vermogenscategorie waarin ze vallen.

De keerzijde: wat je verliest bij extra aflossen

Minder renteaftrek vanaf volgend jaar

Dit is het punt waar veel mensen over twijfelen. Rente op een familiehypotheek is aftrekbaar in box 1, mits de lening aan de fiscale voorwaarden voldoet (marktconforme rente, annuïtair of lineair aflossingsschema, vastgelegd in een overeenkomst). Wanneer je schuld daalt, betaal je minder rente en heb je dus minder aftrek.

Je buffer krimpt

Geld dat je aflost, zit vast in de lening. Je kunt het niet terugvragen als je in januari onverwacht een grote uitgave hebt. De vuistregel die ik hanteer: los alleen extra af als je na de aflossing nog minimaal drie tot zes maanden aan vaste lasten op je spaarrekening hebt staan. Heb je dat niet, dan is je financiële veerkracht te klein en kun je beter wachten tot je buffer groter is.

Mogelijk beter rendement elders

Als je rente op de familiehypotheek laag is, bijvoorbeeld 2%, en je kunt datzelfde geld elders met meer rendement wegzetten (na belasting), dan is aflossen financieel niet de beste keuze. In de praktijk is dit alleen relevant als je daadwerkelijk belegt of als de spaarrente hoger ligt dan jouw hypotheekrente na aftrek. Voor de meeste mensen met een rente boven de 3% is extra aflossen de veiligere en vaak ook de betere optie.

In welke situaties is aflossen vóór 31 december verstandig?

Ik zie in de praktijk een paar situaties waarin extra aflossen vrijwel altijd slim is. De eerste is wanneer je rente 3,5% of hoger is. Dan weegt de rentebesparing ruimschoots op tegen het verlies aan aftrek, ongeacht je belastingschijf.

De tweede situatie is wanneer je ouders met hun totale vermogen net boven het heffingvrij vermogen in box 3 uitkomen. Elke euro minder vordering drukt dan direct hun belastbaar vermogen. In combinatie met jouw eigen rentebesparing kan het gecombineerde voordeel dan aanzienlijk zijn.

Ten derde is het verstandig als je geen grote uitgaven verwacht in de eerste helft van het nieuwe jaar. Denk aan een verbouwing, een auto of een periode van minder inkomen. Als dat soort posten er niet aankomen en je buffer na aflossing gezond blijft, is er weinig reden om het geld op een spaarrekening te laten staan tegen een lagere rente dan je op je lening betaalt.

Tot slot speelt mee hoe je je voelt bij schuld. Sommige mensen slapen beter met een lagere schuld, ook als het financiële verschil marginaal is. Dat is een volkomen legitieme reden om af te lossen.

Wanneer kun je beter wachten tot januari?

Niet iedereen is gebaat bij haast. Als je twijfelt over je buffer, is wachten de juiste keuze. Het heeft geen zin om in december af te lossen en in februari geld te moeten lenen voor een onverwachte reparatie. De kosten van een persoonlijke lening of roodstand zijn vele malen hoger dan de paar maanden rente die je bespaart door nu af te lossen.

Wachten is ook verstandig als er nog een schenking in de planning staat. Als je ouders dit jaar nog belastingvrij willen schenken, is het zaak om dat eerst af te ronden. Een schenking die vervolgens wordt gebruikt voor extra aflossing is fiscaal anders dan een directe aflossing vanuit eigen spaargeld. Zorg dat de schenkingsovereenkomst en de aflossing apart worden vastgelegd.

Verwacht je begin volgend jaar een bonus, uitkering of ander geldbedrag? Dan kan het slimmer zijn om dat af te wachten en in één keer een groter bedrag af te lossen. Zo voorkom je dat je in december een deel aflost, en in februari opnieuw moet nadenken over hetzelfde vraagstuk.

Overweeg je om de familiehypotheek op termijn over te sluiten naar een bankhypotheek? Dan is maatwerk nodig. Een lagere schuld kan helpen bij de toetsing, maar het moment en het bedrag van aflossing hangen af van je specifieke situatie. Bespreek dit met je hypotheekadviseur vóórdat je gaat aflossen.

Zo regel je een extra aflossing vóór het einde van het jaar

Als je hebt besloten om extra af te lossen, is het zaak om het netjes en op tijd te regelen. Hieronder beschrijf ik de stappen die ik mijn gebruikers aanraad.

Controleer je leningsovereenkomst

Bij de meeste familiehypotheken is extra aflossen gewoon toegestaan, maar check het voor de zekerheid. Sommige overeenkomsten bevatten een clausule over het maximum bedrag of een opzegtermijn. Als er niets over extra aflossingen is opgenomen, kun je een aanvulling op de overeenkomst laten opstellen.

Overleg met je ouders

Bij een familiehypotheek is je ouder tegelijkertijd je geldverstrekker. Laat hen weten welk bedrag je wilt aflossen en wanneer. Dat is niet alleen netjes, maar ook belangrijk voor hun eigen financiële planning en box-3-positie.

Maak het bedrag over vóór 31 december

Zorg dat het geld daadwerkelijk vóór de jaarwisseling op de rekening van je ouders staat. Een overboeking die op 31 december wordt ingediend maar pas op 2 januari wordt bijgeschreven, telt voor de Belastingdienst als een aflossing in het nieuwe jaar. Plan dus een paar dagen marge in.

Werk je administratie bij

De aflossing moet worden verwerkt in je leningadministratie: de restschuld, het nieuwe aflossingsschema en eventueel de aangepaste maandlast. Op familiehypotheekoverzicht.nl gaat dit automatisch. Als je je administratie handmatig bijhoudt, vergeet dan niet om ook het jaaroverzicht aan te passen dat je nodig hebt voor je belastingaangifte.

Informeer je hypotheekadviseur

Heb je een adviseur die je financiële plaatje in de gaten houdt? Laat weten dat je schuld is gewijzigd. Dat voorkomt verassingen bij de belastingaangifte of een toekomstige hypotheekaanvraag.

Veelgestelde vragen