In het kort
Een familielening moet je schriftelijk vastleggen. Dit is niet alleen verstandig voor de onderlinge verhoudingen, maar ook een vereiste van de Belastingdienst als je de rente wilt aftrekken in box 1.
De rente moet marktconform zijn. Dit betekent dat je een rente hanteert die vergelijkbaar is met wat banken rekenen voor een vergelijkbare lening. Bij een te lage rente kan de Belastingdienst het verschil aanmerken als schenking.
Je moet annuïtair of lineair aflossen. Aflossingsvrije leningen komen niet in aanmerking voor hypotheekrenteaftrek bij leningen afgesloten na 2013.
Waarom moet je geld lenen van familie vastleggen?
In de praktijk zie ik regelmatig dat mensen geld lenen van hun ouders zonder hier duidelijke afspraken over te maken. Dat kan jarenlang goed gaan, totdat er iets verandert. Een scheiding, een overlijden, of simpelweg een meningsverschil over de voorwaarden. Op dat moment ontstaan er discussies die voorkomen hadden kunnen worden met een goede leenovereenkomst.
Daarnaast is het vastleggen van de afspraken essentieel voor de Belastingdienst. Zonder schriftelijke overeenkomst heb je geen recht op hypotheekrenteaftrek. De fiscus wil namelijk kunnen controleren of de lening aan de voorwaarden voldoet: een marktconforme rente, een looptijd van maximaal 30 jaar en een annuïtair of lineair aflossingsschema.
Een ander aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien, is de situatie bij overlijden van de uitlener. Als je ouders komen te overlijden en er is geen duidelijke documentatie van de lening, kan de Belastingdienst het openstaande bedrag aanmerken als erfenis in plaats van schuld. Dit kan leiden tot een hogere erfbelasting voor de erfgenamen. Door alles goed vast te leggen voorkom je dit soort complicaties. Lees meer over dit onderwerp in ons artikel over de leningovereenkomst en schenkingsovereenkomst.
Eisen Belastingdienst bij geld lenen van familie
De Belastingdienst stelt een aantal concrete eisen aan een familielening als je de rente wilt aftrekken in box 1. De eerste en belangrijkste eis is dat de lening schriftelijk moet zijn vastgelegd. Dit kan in een onderhandse akte, wat betekent dat je de overeenkomst zelf opstelt en ondertekent zonder tussenkomst van een notaris. Een notariële akte is alleen verplicht als je een hypotheekrecht wilt vestigen op de woning.
De tweede eis betreft de rente. Deze moet marktconform zijn, oftewel vergelijkbaar met wat banken rekenen voor een soortgelijke lening. Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je de actuele marktconforme rentes raadplegen. Als je een rente hanteert die aanzienlijk lager is dan de marktrente, kan de Belastingdienst het verschil aanmerken als een schenking. Hierover moet dan mogelijk schenkbelasting worden betaald.
De derde eis gaat over de aflossing. Voor leningen die na 1 januari 2013 zijn afgesloten, geldt dat je annuïtair of lineair moet aflossen binnen een periode van maximaal 30 jaar. Dit betekent dat je elke maand of elk jaar een deel van de hoofdsom terugbetaalt, naast de rente. Aflossingsvrije leningen komen sinds 2013 niet meer in aanmerking voor hypotheekrenteaftrek. Meer hierover lees je in onze uitleg over de regels van de Belastingdienst.
Tot slot verwacht de Belastingdienst dat het geleende geld daadwerkelijk wordt besteed aan de eigen woning. Dit kan de aankoop zijn, maar ook een verbouwing of verduurzaming. Als je het geld voor andere doeleinden gebruikt, bijvoorbeeld een auto of vakantie, vervalt het recht op renteaftrek.
Leenovereenkomst nodig?
Op familiehypotheekoverzicht.nl genereer je in 2 minuten een juridisch correcte overeenkomst die voldoet aan alle eisen van de Belastingdienst.
Rekenvoorbeeld: €50.000 lenen van je ouders
Om concreet te maken wat geld lenen van familie betekent, hieronder een rekenvoorbeeld. Stel, je leent €50.000 van je ouders tegen een rente van 4,5% met een looptijd van 30 jaar. Je kiest voor annuïtaire aflossing.
Overzicht maandlasten en totale kosten
In het eerste jaar betaal je ongeveer €2.200 aan rente. Dit bedrag kun je aftrekken in box 1, wat bij een marginaal tarief van 37,07% een belastingvoordeel oplevert van circa €815 in het eerste jaar. Je ouders geven de lening op als vordering in box 3 en betalen hierover vermogensrendementsheffing.
Na 10 jaar heb je circa €10.000 afgelost en bedraagt de restschuld nog ongeveer €40.000. Het aandeel rente in je maandlast is dan gedaald van €187 naar €150 per maand. Bekijk meer voorbeeldberekeningen voor andere bedragen en looptijden.
Leenovereenkomst opstellen voor geld lenen van familie
Een goede leenovereenkomst bevat alle afspraken die je met de uitlener maakt. Het begint met de basisgegevens: wie leent aan wie, hoeveel wordt er geleend en wanneer wordt het bedrag ter beschikking gesteld. Dit klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk ontbreken deze gegevens regelmatig of zijn ze onduidelijk geformuleerd.
Vervolgens leg je de rentecondities vast. Welke rente wordt er gerekend en voor welke periode is deze rente vastgezet? De meeste familiehypotheken hanteren een rentevaste periode van 10, 20 of 30 jaar. Het is verstandig om ook vast te leggen wat er gebeurt na afloop van de rentevaste periode. Wordt de rente dan opnieuw vastgesteld op basis van de dan geldende marktrente?
Het aflossingsschema is een ander cruciaal onderdeel. Je legt vast hoeveel er per maand of per jaar wordt afgelost, of dit annuïtair of lineair gebeurt, en wanneer de lening volledig moet zijn terugbetaald. Bij een annuïtaire lening betaal je elke periode hetzelfde bedrag, waarbij het aandeel rente in het begin hoger is dan aan het eind. Bij een lineaire lening betaal je elke periode evenveel aflossing, waardoor het totale bedrag in het begin hoger is.
Daarnaast is het aan te raden om afspraken te maken over bijzondere situaties. Wat gebeurt er bij vervroegd aflossen? Mag dat zonder boete? Wat als de lener in betalingsproblemen komt? En wat gebeurt er bij overlijden van de uitlener of de lener? Door deze scenario's vooraf te bespreken en vast te leggen, voorkom je conflicten in de toekomst.
Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je in enkele minuten een juridisch correcte leenovereenkomst genereren. De overeenkomst bevat alle benodigde elementen en is direct te downloaden als PDF.
Administratie bijhouden bij geld lenen van familie
Na het opstellen van de leenovereenkomst begint het echte werk: het bijhouden van de administratie. De Belastingdienst kan tot vijf jaar na dato om bewijs vragen, dus het is essentieel om alle betalingen goed te documenteren. Dit betekent dat je voor elke betaling moet kunnen aantonen wanneer deze is gedaan, hoeveel er is betaald en hoe het bedrag is verdeeld over rente en aflossing.
Voor de belastingaangifte heb je elk jaar een overzicht nodig van de betaalde rente en de resterende schuld per 1 januari. De uitlener moet de ontvangen rente opgeven als vermogen in box 3, terwijl de lener het geleende bedrag als schuld opgeeft. Als je in aanmerking komt voor hypotheekrenteaftrek, moet je de betaalde rente ook opgeven in box 1.
Veel mensen houden deze administratie bij in een spreadsheet, maar dit is foutgevoelig en tijdrovend. Bovendien moet je elk jaar handmatig berekenen hoeveel van elke betaling rente is en hoeveel aflossing. Bij een annuïtaire lening verandert deze verhouding elke maand, wat het extra complex maakt.
Met familiehypotheekoverzicht.nl wordt de administratie automatisch bijgehouden. Je voert de lening eenmalig in en het systeem berekent voor elke betaling automatisch de rente en aflossing. Aan het eind van het jaar download je een PDF met alle gegevens die je nodig hebt voor de belastingaangifte. Dit scheelt niet alleen tijd, maar voorkomt ook fouten die kunnen leiden tot problemen met de Belastingdienst.
Veelgestelde vragen over geld lenen van familie
Moet ik een lening van ouders aangeven bij de Belastingdienst?
Ja, leningen boven de schuldendrempel (€3.800 voor alleenstaanden, €7.600 voor fiscale partners in 2026) moet je opgeven in box 3 van je belastingaangifte. De Belastingdienst verwacht dat je de lening als schuld opgeeft, zodat deze wordt afgetrokken van je vermogen.
Wat kost een leenovereenkomst via een notaris?
Een notaris rekent doorgaans tussen €150 en €500 voor het opstellen van een leenovereenkomst. Met familiehypotheekoverzicht.nl maak je onbeperkt juridisch correcte overeenkomsten. Dit bespaart honderden euro's en je hebt direct toegang tot je documenten.
Is een onderhandse leenovereenkomst rechtsgeldig?
Ja, een onderhandse leenovereenkomst is volledig rechtsgeldig. De Belastingdienst accepteert onderhandse aktes als bewijs voor renteaftrek, mits de voorwaarden zakelijk zijn en je annuïtair of lineair aflost.
Kan ik de rente op een familielening aftrekken?
Ja, de rente is aftrekbaar in box 1 als de lening wordt gebruikt voor de eigen woning en aan de voorwaarden voldoet: marktconforme rente, annuïtair of lineair aflossen binnen 30 jaar, en schriftelijk vastgelegd.
Welke documenten heb ik nodig voor een familielening?
Je hebt minimaal een leenovereenkomst nodig met daarin het geleende bedrag, de rente, de looptijd en het aflossingsschema. Daarnaast is het verstandig om een betalingsoverzicht bij te houden voor je belastingaangifte.
Zelf geld lenen van familie regelen?
Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je een leenovereenkomst opstellen, de marktconforme rente bepalen en de volledige administratie bijhouden. Inclusief jaaroverzichten voor de belastingaangifte.