Draagplichtovereenkomst: zo verdeel je woonlasten eerlijk bij een familiehypotheek

Waarom de verdeling van woonlasten zelden vanzelf goed gaat

In de praktijk zie ik regelmatig dat stellen de hypotheek netjes op twee namen zetten, terwijl de werkelijke bijdrage totaal anders verdeeld is. De ene partner betaalt het overgrote deel van de maandlasten omdat die meer verdient. De ander heeft bij de aankoop een flinke som spaargeld ingebracht. En dan zijn er nog de ouders die een familiehypotheek verstrekken aan hun kind, waarbij de schoondochter of schoonzoon formeel mede-eigenaar is maar feitelijk niets bijdraagt aan dat leningdeel.

Zolang de relatie goed is, voelt niemand de noodzaak om dit vast te leggen. Maar op het moment dat de situatie verandert, blijkt er geen enkel document te zijn waaruit blijkt wie wat heeft betaald. De partner die jarenlang het leeuwendeel droeg, kan niet aantonen dat die extra bijdrage ook tot extra rechten zou moeten leiden. Het gevolg is vaak een pijnlijke discussie, precies op het moment dat de emoties al hoog oplopen.

Een draagplichtovereenkomst voorkomt die situatie. Het document legt vast wie welk percentage van de woonlasten draagt, hoe extra aflossingen worden verrekend en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan of de woning verkopen. Niet omdat je verwacht dat het misgaat, maar omdat duidelijke afspraken de basis vormen voor een gezonde financiële relatie. Lees ook de uitleg over het verschil tussen een overeenkomst en akte als je twijfelt over de juridische status van zo'n document.

Wat is een draagplichtovereenkomst precies?

De term draagplicht komt uit het verbintenissenrecht en verwijst naar de verplichting om een bepaald deel van een schuld te dragen. Wettelijk gezien geldt er een standaard: als twee mensen samen een schuld aangaan, zijn zij ieder voor de helft draagplichtig. Dat betekent dat zonder afwijkende afspraken de schuld automatisch vijftig-vijftig verdeeld wordt, ongeacht wie er feitelijk meer betaalt.

Bij een hypotheek gaat het dan om de vraag wie welk deel van de rente en aflossing voor zijn rekening neemt. Dat staat los van de vraag wie naar buiten toe aansprakelijk is. De bank kan beide partners aanspreken als de hypotheek niet wordt betaald, ook al heeft intern slechts één van beiden de draagplicht voor dat bedrag. Dit heet hoofdelijke aansprakelijkheid: de bank mag kiezen wie ze aanspreekt voor het volledige bedrag.

In een draagplichtovereenkomst leg je de onderlinge afspraken vast. Je bepaalt bijvoorbeeld dat partner A zeventig procent van de maandlasten betaalt en partner B dertig procent, omdat de inkomensverhouding ook zeventig-dertig is. Of je spreekt af dat de familiehypotheek van de ouders volledig voor rekening komt van het kind, ook al staat de partner mede op de hypotheekakte.

Het belangrijke verschil met een samenlevingscontract is dat een draagplichtovereenkomst specifiek gaat over de hypotheek en de woonlasten. Een samenlevingscontract regelt vaak meer zaken, zoals de verdeling van andere bezittingen en schulden, wat er gebeurt bij overlijden, en hoe jullie omgaan met de huishoudkosten. De draagplichtovereenkomst is een gerichte aanvulling die precies vastlegt hoe jullie de hypotheeklasten onderling verdelen.

Wanneer heb je een draagplichtovereenkomst nodig?

Niet iedereen heeft een draagplichtovereenkomst nodig. Als jullie allebei evenveel verdienen, evenveel hebben ingebracht, en de hypotheek netjes vijftig-vijftig verdelen, dan valt er weinig vast te leggen. Maar zodra de situatie afwijkt van die perfecte symmetrie, wordt het verstandig om afspraken te maken.

De meest voorkomende situatie is een verschil in inkomen. Stel dat de ene partner 5.000 euro netto verdient en de andere 2.500 euro. Het ligt voor de hand dat degene met het hogere inkomen ook meer bijdraagt aan de maandlasten. Maar als je dat niet vastlegt, kan de ander later claimen dat jullie de lasten gelijk hebben gedeeld en dus ook gelijk recht hebben op de overwaarde.

Een andere veel voorkomende situatie is de combinatie van een bankhypotheek met een familiehypotheek. De ouders van partner A verstrekken bijvoorbeeld 100.000 euro als lening aan hun kind. De woning staat op naam van beide partners, maar de familiehypotheek is alleen bedoeld voor het kind. In dat geval is het essentieel om vast te leggen dat partner B geen draagplicht heeft voor die 100.000 euro, en dat de rente en aflossing volledig voor rekening van partner A komen.

Ten slotte speelt draagplicht een rol bij extra aflossingen en schenkingen. Als partner A een erfenis ontvangt en daarmee 30.000 euro extra aflost, dan wil je vastleggen dat die inbreng privévermogen blijft. Zonder draagplichtovereenkomst zou partner B bij verkoop kunnen stellen dat de aflossing gezamenlijk was en dus ook de waardestijging gezamenlijk is. Lees ook de tips in familiehypotheek bij samenwonen voor meer context.

Wat hoort er in een draagplichtovereenkomst?

Een goede draagplichtovereenkomst begint met de gegevens van beide partijen en een omschrijving van de woning en hypotheek. Je vermeldt het adres, de kadastrale gegevens en de hoogte van de hypotheek, uitgesplitst naar de verschillende leningdelen als dat van toepassing is.

Het hart van de overeenkomst is de verdelingssleutel. Je beschrijft welk percentage van de maandlasten voor rekening komt van elke partij. Als de verdeling verschilt per leningdeel, bijvoorbeeld omdat de familiehypotheek volledig voor één partner is, dan specificeer je dat apart. Het is belangrijk om niet alleen het percentage te noemen, maar ook de grondslag. Baseer je de verdeling op inkomen, op eigendomsverhouding, of op een andere afspraak?

Vervolgens leg je vast hoe je omgaat met extra aflossingen. Komen die ten goede aan beide partners of alleen aan degene die de aflossing doet? En hoe verwerk je schenkingen van ouders? In veel gevallen willen ouders dat hun schenking exclusief voor hun kind is, met een uitsluitingsclausule. De draagplichtovereenkomst is de plek om te beschrijven hoe die schenking doorwerkt in de verdeling.

Tot slot beschrijf je wat er gebeurt bij verkoop of bij het einde van de relatie. Hoe wordt de overwaarde verdeeld? Worden eerdere extra aflossingen eerst verrekend? En wie krijgt het recht om de woning over te nemen tegen welke prijs? Door deze scenario's vooraf te bespreken en vast te leggen, voorkom je dat emoties de overhand krijgen op het moment dat het ertoe doet.

Voorbeeld: Anne en Bas kopen een woning met familiehypotheek

Anne en Bas kopen samen een woning van 450.000 euro. Ze sluiten een bankhypotheek van 350.000 euro af. Daarnaast verstrekken de ouders van Anne een familiehypotheek van 100.000 euro. Beide hypotheken staan op naam van Anne en Bas gezamenlijk, en ze zijn beiden hoofdelijk aansprakelijk.

Anne verdient 4.500 euro netto per maand, Bas verdient 3.000 euro. Ze spreken af dat ze de bankhypotheek verdelen naar inkomen, dus zestig procent voor Anne en veertig procent voor Bas. De familiehypotheek komt volledig voor rekening van Anne, omdat haar ouders het geld exclusief aan haar hebben geleend.

In de draagplichtovereenkomst leggen ze vast dat Anne 1.050 euro per maand bijdraagt aan de bankhypotheek (zestig procent van de maandlast van 1.750 euro) en daarnaast de volledige maandlast van 350 euro voor de familiehypotheek. Bas draagt 700 euro bij aan de bankhypotheek. Samen betalen ze 2.100 euro per maand, maar de draagplicht is ongelijk verdeeld: Anne betaalt 1.400 euro, Bas betaalt 700 euro.

Na vijf jaar besluit Anne 20.000 euro extra af te lossen op de familiehypotheek, gefinancierd uit een erfenis van haar grootouders. In de draagplichtovereenkomst staat dat extra aflossingen op de familiehypotheek volledig voor rekening van Anne zijn en dat zij bij verkoop eerst dit bedrag terugkrijgt voordat de overwaarde wordt verdeeld.

Dit voorbeeld laat zien hoe de draagplicht kan afwijken van de eigendomsverhouding. Anne en Bas zijn beiden voor vijftig procent eigenaar, maar Anne draagt tweederde van de lasten. Die ongelijkheid is volkomen legitiem, zolang het maar vastgelegd is.

Fiscale aspecten van draagplicht

De draagplichtovereenkomst heeft directe gevolgen voor de fiscale behandeling van de hypotheek. De renteaftrek in box 1 volgt namelijk degene die de rente feitelijk betaalt. Als Anne en Bas de rente verdelen in de verhouding zestig-veertig, dan kan Anne ook zestig procent van de rente aftrekken en Bas veertig procent. Dat moet wel overeenkomen met de daadwerkelijke betalingen en de vastgelegde afspraken.

Bij een familiehypotheek komt daar nog een element bij. De ouders hebben in box 3 een vordering uitstaan op hun kind. Als Anne de rente op de familiehypotheek volledig voor haar rekening neemt en Bas niet, dan is het belangrijk dat de Belastingdienst kan zien dat deze verdeling klopt met de draagplichtovereenkomst. De fiscus wil namelijk voorkomen dat de renteaftrek wordt verschoven naar de partner met het hoogste inkomen terwijl de feitelijke betaling anders verloopt.

Daarom is het verstandig om niet alleen de afspraken vast te leggen, maar ook de betalingen te administreren. Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je per maand bijhouden wie wat heeft betaald. Dat overzicht dient als onderbouwing bij de belastingaangifte en voorkomt discussies met de inspecteur. Bekijk ook de regels van de Belastingdienst voor familiehypotheken om zeker te weten dat je voldoet aan alle voorwaarden.

Veelgestelde vragen over de draagplichtovereenkomst

Conclusie: duidelijke afspraken maken sterke relaties

Een draagplichtovereenkomst klinkt misschien formeel of zelfs wantrouwend, maar het tegendeel is waar. Door vooraf helder te maken wie wat bijdraagt, voorkom je dat financiële onduidelijkheid de relatie onder druk zet. Je weet waar je aan toe bent, je partner weet waar die aan toe is, en als de situatie verandert heb je een document om op terug te vallen.

Vooral bij een combinatie van bank- en familiehypotheek is de draagplichtovereenkomst onmisbaar. De ouders willen terecht dat hun lening aan hun kind toekomt, niet aan de schoondochter of schoonzoon. Door dat vast te leggen bescherm je niet alleen het kind, maar ook de partner: die weet immers precies waarvoor hij of zij wel en niet verantwoordelijk is. Twijfel je of je een notaris nodig hebt? Bij complexe situaties of grote bedragen kan notariële vastlegging extra zekerheid bieden.

Op familiehypotheekoverzicht.nl kun je de draagplichtverdeling vastleggen als onderdeel van je hypotheekdossier. Je ziet per leningdeel wie welk bedrag draagt, kunt afspraken documenteren en genereert overzichten voor je administratie. Gecombineerd met de leningsovereenkomst en eventuele schenkingsovereenkomst heb je dan alle documenten op één plek.

Gerelateerde artikelen