Wat is een hypotheek bij vrienden?
Een hypotheek bij vrienden is een lening die je afsluit bij een vriend voor de aankoop, verbouwing of verduurzaming van je woning. De vriend fungeert als geldverstrekker in plaats van een bank. Je spreekt samen de voorwaarden af: het leenbedrag, de rente, de looptijd en het aflossingsschema.
Dit type lening werkt in de basis hetzelfde als een familiehypotheek. Het enige verschil is de relatie tussen de partijen: bij een familiehypotheek is de geldverstrekker een familielid, bij een vriendenlening is het een vriend. Juridisch en fiscaal gelden exact dezelfde regels.
De Belastingdienst maakt geen onderscheid tussen familie en vrienden. Zolang de lening voldoet aan de fiscale eisen, heb je recht op hypotheekrenteaftrek. Wel vraagt een vriendenlening extra aandacht voor de onderlinge relatie: geld en vriendschap kunnen botsen wanneer afspraken onduidelijk zijn of een van beide partijen zich niet aan de afspraken houdt.
Samengevat
Een vriendenlening is fiscaal en juridisch gelijk aan een familiehypotheek. Je hebt recht op renteaftrek als je aan de aflossingseis voldoet en een marktconforme rente hanteert. Het belangrijkste verschil zit bij banken: sommige accepteren alleen achtergestelde leningen van directe familie. Op familiehypotheekoverzicht.nl maak je een gratis account aan en regel je alles: van leningovereenkomst tot betalingsadministratie.
Juridisch kader: wat mag en wat moet
In Nederland geldt contractsvrijheid. Je mag met iedereen een leningovereenkomst sluiten, ook met een vriend. De wet stelt geen eis dat de geldverstrekker een bank of familielid is. Een lening tussen vrienden is een civielrechtelijke overeenkomst die partijen zelf vormgeven.
Schriftelijke overeenkomst
Een mondelinge afspraak is rechtsgeldig, maar onverstandig. Leg altijd schriftelijk vast: de hoofdsom, het rentepercentage, de ingangsdatum, het aflossingsschema en de looptijd. Beschrijf ook wat er gebeurt bij vervroegde aflossing, overlijden of betalingsachterstanden. Een duidelijke overeenkomst voorkomt discussie achteraf. Bekijk onze checklist voor de leningovereenkomst om niets te vergeten.
Hypotheekrecht als zekerheid
Wil de uitlener zekerheid dat hij zijn geld terugkrijgt bij wanbetaling, dan kan hypotheekrecht op de woning worden gevestigd. Dit vereist een notariële akte en inschrijving in het kadaster. Bij verkoop of executie heeft de hypotheekhouder voorrang op andere schuldeisers. Deze stap is niet verplicht, maar verstandig bij grotere bedragen.
Onderhandse akte volstaat vaak
Zonder hypotheekrecht is een onderhandse akte voldoende. Dit is een door beide partijen ondertekend document. Bewaar het zorgvuldig en zorg dat beide partijen een exemplaar hebben. Voor de fiscus is dit document het bewijs dat een echte lening bestaat en geen verkapte schenking. Maak een account aan op familiehypotheekoverzicht.nl om de overeenkomst op te stellen, te ondertekenen en samen met alle betalingen in één dossier te bewaren.
Fiscale eisen voor hypotheekrenteaftrek
De Belastingdienst behandelt een lening van vrienden op dezelfde manier als een bankhypotheek of familiehypotheek. Wil je hypotheekrenteaftrek claimen, dan moet de lening aan specifieke voorwaarden voldoen. Lees meer over de regels van de Belastingdienst.
Rente en schenking
Vraag je een rente die ver onder de marktconforme rente ligt, dan kan de Belastingdienst het verschil als schenking aanmerken. Over dat bedrag is dan mogelijk schenkbelasting verschuldigd. Houd de rente daarom in lijn met wat banken vragen voor vergelijkbare leningen.
Box 3 voor de uitlener
De vriend die geld uitleent, geeft de vordering op in box 3 van zijn aangifte inkomstenbelasting. De ontvangen rente hoeft hij niet apart op te geven; die zit verwerkt in het forfaitair rendement over zijn vermogen.
Administratieplicht
Bewaar betalingsbewijzen, de leningovereenkomst en eventuele wijzigingen. Bij vragen van de fiscus of een bank moet je kunnen aantonen dat de lening daadwerkelijk bestaat en dat je aan de voorwaarden voldoet. Met familiehypotheekoverzicht.nl houd je dit overzichtelijk bij.
Combineren met een bankhypotheek
Veel kopers financieren een deel van de woning met een bankhypotheek en vullen het tekort aan met een lening van vrienden of familie. Dit kan prima, maar je moet wel rekening houden met het acceptatiebeleid van de bank.
Let op: niet alle banken accepteren een vriendenlening
Sommige banken hanteren de eis dat een achtergestelde lening alleen van directe familieleden mag komen. Een lening van een vriend wordt dan niet geaccepteerd in de financiering. Vraag dit altijd vooraf na bij je hypotheekverstrekker of hypotheekadviseur, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Achterstellingsverklaring
Wanneer je een vriendenlening combineert met een bankhypotheek, eist de bank meestal dat de vriendenlening achtergesteld wordt. Dit betekent dat de bank bij een eventuele verkoop of executie als eerste wordt terugbetaald, en je vriend pas daarna. De bank vraagt hiervoor vaak een achterstellingsverklaring. Lees meer over opeisbaarheid en achterstelling.
Welke banken accepteren vriendenleningen?
Het acceptatiebeleid verschilt per bank en kan in de loop der tijd veranderen. Sommige banken accepteren alleen leningen van ouders, grootouders of andere directe familieleden. Andere banken zijn flexibeler en accepteren ook leningen van vrienden, mits goed gedocumenteerd. Bespreek dit vooraf met je hypotheekadviseur en controleer het actuele beleid van de bank. Bekijk ons overzicht van banken en hun beleid rondom familieleningen.
Zonder bankhypotheek: geen restricties
Financier je de volledige woning met een lening van een vriend, dan heb je geen last van bankrestricties. Je bepaalt zelf de voorwaarden en hoeft geen rekening te houden met het acceptatiebeleid van een bank. Dit komt in de praktijk minder vaak voor, maar kan een oplossing zijn wanneer banken de financiering niet rondkrijgen.
In de praktijk: zo regel je het goed
Een lening van een vriend vraagt om duidelijke afspraken en een goede administratie. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten.
Stel een leningovereenkomst op
Neem alle afspraken op in een schriftelijke overeenkomst. Vermeld de namen en adressen van beide partijen, het leenbedrag, de rente, de looptijd, het aflossingsschema en de ingangsdatum. Beschrijf ook de voorwaarden voor vervroegd aflossen en wat er bij overlijden of scheiding gebeurt. Lees meer in ons artikel over lening- en schenkingsovereenkomsten.
Bepaal een reële rente
Kijk naar actuele hypotheekrentes om een passend percentage te kiezen. Een rente die te ver afwijkt van gangbare tarieven roept vragen op bij de Belastingdienst. Documenteer waarom je voor dit percentage hebt gekozen, bijvoorbeeld door een vergelijking met banktarieven op de ingangsdatum. Bekijk onze rentepagina voor actuele tarieven.
Houd de administratie bij
Registreer elke betaling: datum, bedrag, splitsing in rente en aflossing. Maak jaarlijks een overzicht van de resterende schuld. Dit is precies waarvoor familiehypotheekoverzicht.nl is gemaakt: maak een gratis account aan, leg de overeenkomst vast, registreer betalingen en genereer een compleet dossier dat je kunt delen met de Belastingdienst of een bank wanneer je later wilt oversluiten of herfinancieren.
Bespreek scenario's vooraf
Wat als de lener zijn baan verliest? Wat als de uitlener het geld eerder nodig heeft? Wat als jullie vriendschap bekoelt? Bespreek deze situaties voordat je de overeenkomst tekent. Leg de uitkomsten vast, zodat jullie niet achteraf in discussie raken. Bekijk ook de veelgemaakte fouten die je wilt vermijden.
Direct aan de slag?
Maak een gratis account aan op familiehypotheekoverzicht.nl en regel alles op één plek: leningovereenkomst opstellen, betalingen registreren en een compleet dossier genereren.
Veelgestelde vragen
FAQ over lenen bij vrienden
Antwoorden op vragen die regelmatig voorbijkomen bij mensen die overwegen geld te lenen van een vriend voor hun woning.
Lees ook
Aan de slag
Leg je vriendenlening correct vast
Met familiehypotheekoverzicht.nl stel je de leningovereenkomst op, houd je betalingen bij en genereer je een dossier voor de Belastingdienst of bank.